Listopad 2017
poniedziałek wtorek środa czwartek piątek sobota niedziela
30 października 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

31 października 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNE500 lat Reformacji

1 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNE1 listopada – Pamiątka Umarłych

2 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

3 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWARSZTATY TANECZNE

4 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNEŚniadanie dla kobiet

5 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNE21. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

6 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie studentów

7 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: SŁONECZNA KRAINASpotkanie z poezją i muzyką

8 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE17. NIEDZIELA PO TRÓJCY ŚWIĘTEJ

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

9 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie z Biblią

10 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie młodzieżowe

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWARSZTATY TANECZNE

11 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

12 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNE3. NIEDZIELA PRZED KOŃCEM ROKU KOŚCIELNEGO

13 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie studentów

14 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie Koła Pań

15 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEkoncert chóru Largo Cantabile, promocja płyty CD

Kategoria: PARAFIALNEkoncert chóru Largo Cantabile promujący płytę "Z Pieśnią Ewangelicką Przez Rok Kościelny"

Kategoria: PARAFIALNEOgólnopolska Konferencja Ekumeniczna na WT UŚ

16 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEnabożeństwo z udziałem biskupów ekumenicznych

17 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie młodzieżowe

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWARSZTATY TANECZNE

18 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEnabożeństwo na rozpoczęcie Synodu Diecezjalnego

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWarsztaty z Fundacją Ocalenie!

19 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAPremiera filmu „Głos”

Kategoria: PARAFIALNEPRZEDOSTATNIA NIEDZIELA ROKU KOŚCIELNEGO

20 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie studentów

21 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

22 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

23 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie z Biblią

24 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie młodzieżowe

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWARSZTATY TANECZNE

25 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEnabożeństwo na rozpoczęcie spotkania nauczycieli szkółek niedzielnych

26 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNENIEDZIELA WIECZNOŚCI

27 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie studentów

28 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEposiedzenie Rady Parafialnej

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie seniorów

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie sympatyków

29 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: PARAFIALNEpróba chóru

30 listopada 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAZabawa andrzejkowa dla seniorów

Kategoria: PARAFIALNEspotkanie z Biblią

1 grudnia 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINAWARSZTATY TANECZNE

2 grudnia 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

3 grudnia 2017

Kategoria: SŁONECZNA KRAINABOŻENA POLAK LAUREATKĄ NAGRODY OSTOI POKOJU im. Matki Ewy 2017

Co się wydarzyło

SŁONECZNA KRAINA

logo-centrum-diakonijne-sk-2-300x186

11728728_806917182756643_3317748669076980887_o

STALE

WYDARZENIA

 

 

WSPARCIE SŁONECZNEJ

1%
DLA SŁONECZNEJ KRAINY

thumbnail of sklad-wizyt

WSPARCIE działalności
Ewangelickiego
Centrum Diakonijnego
„Słoneczna Kraina”

Parafia
Ewangelicko-Augsburska
w Katowicach, ul. Warszawska 18

Nr konta Bank PKO BP II O/ Katowice
10 1020 2313 0000 3102 0483 3754

TYTUŁ: SŁONECZNA KRAINA


5954f046b7670_o,size,969x565,q,71,h,c17184

BOŻENA POLAK i Fundacja Centrum UskrzydlijDzieciaki.pl to tegoroczni laureaci nagród Ostoi Pokoju im. Matki Ewy. „Ostoja Pokoju” jest symbolem całkowitego i bezinteresownego oddania się drugiemu człowiekowi i szlachetnej działalności społeczno-charytatywnej.
Czytaj więcej: http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/bytom/a/laureaci-nagrody-ostoi-pokoju-im-matki-ewy-2017-wybrani,12224589/

 

SKARBONKA DIAKONII
W POLSCE

thumbnail of Niedziela Diakonii i Skarbonka Diakonijna – 5 marca 2017 Plakat Skarbonka Diakonijna 2017

Historia

Miasto Katowice, liczące dzisiaj około 350 tys. mieszkańców, jest stolicą Województwa Śląskiego i stanowi centrum jednego z największych ośrodków przemysłowych. Pierwsze wzmianki o Katowicach pochodzą z 1598 roku. Powstanie dużego miasta łączy się z okresem intensywnego rozwoju przemysłu w tym rejonie w drugiej połowie XIX wieku. Prawa miejskie Katowice otrzymały w 1865 roku. W okresie międzywojennym Katowice były również stolicą Województwa Śląskiego.

Ewangelicyzm przed powstaniem parafii w Katowicach

Kiedy po Europie rozlała się szeroko fala Reformacji, nie było jeszcze na mapie Śląska nazwy – Katowice. Powstanie około 1580 roku osady Katowice związane było jednak już z ewangelikami. Bracia Boguccy, którzy tę osadę jako kuźnicy założyli, jak również słynny kuźnik Walenty Roździeński z sąsiedniego Roździenia, byli ewangelikami, gdyż ewangelicyzm w dobie Reformacji znalazł wielu zwolenników wśród rodzimej ludności. W wyniku wojny 30-letniej oraz kontrreformacji Habsburgów ewangelicyzm na całym Górnym Śląsku został poważnie osłabiony. Pozostały tylko nieliczne skupiska ewangelików w okolicach Tarnowskich Gór i Pszczyny. Sytuacja ewangelików uległa znacznej poprawie z chwilą włączenia w 1742 roku Śląska w skład państwa pruskiego, które sprzyjało protestantyzmowi. Ponowne odrodzenie ewangelicyzmu na Śląsku związane jest z napływem ludności z zewnątrz, w dużej mierze wyznania ewangelickiego, w związku z gwałtownym rozwojem przemysłu górniczego i hutniczego w XIX wieku na Górnym Śląsku. Wtedy to powstało wiele nowych parafii ewangelickich. I tak pierwszą reaktywowaną parafią była parafia w Bytomiu, z niej wyodrębniono parafię w Królewskiej Hucie (Chorzowie), aż wreszcie w 1856 roku parafię w Katowicach.

Powstanie parafii w Katowicach

Wraz z rozbudową Katowic stale zwiększała się ilość ewangelików. Z początkiem XIX wieku zamieszkiwało ich tylko 32, w 1840 było ich 238, a w 1855 – 586. W roku nadania praw miejskich w Katowicach ewangelików było 888. Ewangelicy w tym okresie musieli uczęszczać do kościoła w Chorzowie, co wiązało się z wieloma niedogodnościami komunikacyjnymi. Rozpoczęto więc starania o utworzenie w Katowicach samodzielnej parafii.

W 1853 roku rozpoczęto starania, w czerwcu 1854 roku uzyskano zgodę na utworzenie parafii, z początkiem 1856 roku nastąpiło prawne uznanie parafii po wyznaczeniu jej granic, wyborze władz parafii oraz zatwierdzeniu statutu porządkującego całokształt spraw prawno – administracyjnych

w  paragrafach. Parafia katowicka obejmowała swym zasięgiem teren całych Katowic wraz z leżącymi w pobliżu miejscowościami i osadami: Załężem, Dębem, Wełnowcem, Józefowcem, Bogucicami, Zawodziem, Dąbrówką Małą, Brynowem, Ligotą, Bederowcem. Nowo powstała parafia liczyła 468 dusz. Nie posiadała jednak ani kościoła, ani duchownego. Sprowadzono więc z Tarnowskich Gór ks. Gotholda Christiana Clausnitzera (1810-1875, w Katowicach od 1854), który rozpoczął odprawiać nabożeństwa od Wigilii 1854 roku w jednej z hal huty „Marta”. Halę tę na cele sakralne przekazał bogaty przemysłowiec z wielkiego magnackiego rodu – Hubert von Tiele-Winckler (1823-93), zaś wyposażenie tej pierwszej sali modlitwy ufundował zarządzający dobrami Wincklera, Friedrich W. Grundmann (1804-87). Nabożeństwa odprawiane były w języku niemieckim i polskim. Sala od początku była zbyt mała na potrzeby szybko wzrastającego zboru i nie zaspokajała oczekiwań wiernych, a poza tym w dni robocze przeszkadzało bezpośrednie sąsiedztwo urządzeń hutniczych, nie sprzyjające atmosferze religijnego skupienia. Powstała więc bardzo szybko myśl budowy nowego kościoła.

clausnitzer Ks. Gothold Christian Clausnitzer (1810-1875), pierwszy proboszcz parafii w Katowicach tiele Hubert von Tiele-Wincler (1823-93)
grundmann Friedrich Wilhelm Grundmann (1804-87) holtze Rihard Holtze (1824-91)

Budowa kościoła

Budowa ewangelickiej świątyni stała się ważnym elementem architektonicznym i kulturowym powstającego miasta. Kościół Zmartwychwstania Pańskiego, jako najstarsza murowana budowla sakralna w Katowicach, jest nietuzinkowym przykładem wysokiej klasy budowli architektonicznej, którą może stawiać w rzędzie zabytków, integralnie związanych z początkiem miasta i zasługujących na szczególną ochronę oraz popularyzację. Świątynia była zbudowana w neoromańskim stylu nazwanym okrągło – łukowym (Rundbogenstil), który jako samodzielny styl wywodził się z berlińskiego środowiska, jednego z najbardziej twórczych środowisk w Europie XIX wieku (Hübsch, Stüler, Lucae). Styl okrągło – łukowy zwany także stylem arkadkowym, nie należał do nurtu eklektyzmu historycznego, lecz łączył formą wczesnego renesansu florenckiego z lombardzkim poprzez formę romańską. Przykładem tego stylu są kościoły św. Jana w Moabicie, św. Pawła w Vedding, św. Pawła i Piotra w Nikolsku (okrągłołukowe okna, halowe wnętrza, wieże na rzucie kwadratu z ośmiobocznymi wieżyczkami, fasady z rozetą). Kościół w Katowicach jest modelowym przykładem tego stylu.

Parafia okazała się na tyle operatywna, że już rok po zgodzie na utworzenie parafii była w posiadaniu zatwierdzonego projektu budowy kościoła autorstwa Ricarda Lucae (1827-77)-dyrektora Królewskiej Akademii Budownictwa w Berlinie, dysponowała terenem przekazanym przez H. Tiele – Wincklera oraz materiałami budowlanymi i sporą ilością gotówki zebraną przez samych parafian, a także przekazaną przez F.Grundmana i dra Richarda Holtze (1824-91). Największą ich część, bo w sumie 5000 talarów, ofiarował Hubert von Thiele-Winckler, Fryderyk Grundmann dał 2000 talarów, minister przemysłu Hendt dołożył również 2000 talarów, miejscowi przemysłowcy dołożyli 500 talarów, a parafianie zebrali 1280 talarów i 19 srebrnych groszy. W listopadzie 1855 roku przekazano pod budowę parcelę żyznej ziemi przy mało zagospodarowanej wówczas drodze, 17 lipca 1856 roku położono kamień węgielny pod budowę, a już 29 września 1858 roku odbyło się uroczyste poświęcenie świątyni.

Uroczystość położenia kamienia węgielnego była wielkim wydarzeniem dla całej parafii. Na poświęcenie przybyły władze zwierzchnie Kościoła i liczni goście z sąsiednich parafii. Kamień węgielny wmurowano wraz z metalową urną z dwoma aktami erekcyjnymi sporządzonymi na pergaminie, a zredagowanymi przez R. Holtzego. Jeden zawierał krótką historię Katowic, a na drugim spisana była historia młodej parafii zakończona prośbą do Boga o błogosławieństwo i opiekę nad budową, którą parafianie wznoszą na chwałę imienia Jego i na cześć Jezusa Chrystusa. Poświęcenia kamienia węgielnego dokonał w języku polskim ks. G.Ch. Clausnitzer, zaś w języku niemieckim ks. Pasch z Bytomia.

Podobny uroczysty charakter miało poświęcenie kościoła po dwóch latach intensywnej pracy. Uczestnicy uroczystości razem z wysokimi przedstawicielami życia kościelnego i państwowego (radca konsystorza Wachler, superintendent Jacob, hrabia von Puckler, H.Tiele-Winckler) przeszli z dotychczasowej sali modlitw na terenie huty „Marta” do nowej świątyni. Po przekazaniu przez kierującego budową Nottebohma kluczy radcy konsystorza, odbyło się poświęcenie kościoła i nadanie mu imienia Zmartwychwstania Pańskiego. Był to pierwszy murowany obiekt sakralny, jaki wybudowano w Katowicach. Posiadał 304 miejsca siedzące, skromne organy, jedną wieżę i dzwonnicę.

kościół i szkoła

Kościół i szkoła na początku lat 60. XIX w.

W Katowicach powstała więc samodzielna parafia, która była najniższym stopniem w strukturze Pruskiego Kościoła Krajowego. Struktura tego kościoła była trójstopniowa: prowincja, powiat kościelny (diecezja), parafia. Najwyższą władzą ustawodawczą był Synod Generalny (krajowy), wykonawczą – Naczelna Rada Kościelna w Berlinie. Niższym stopniem był Synod i Konsystorz Prowincji z generalnym superintendentem we Wrocławiu. Im podlegały diecezje, na czele których stali superintendenci, a tym z kolei – parafie. Siedzibą superintendenta diecezji była parafia wybranego na ten urząd księdza. I tak w interesującym nas okresie siedziby superintendentów mieściły się w Gliwicach (1836-1863 – Jakob), Pszczynie (1863-1868 – Weigelt), Tarnowskich Górach (1968-1874 – Weber), Pszczynie (1874-1903 – Koeling), Pszczynie (1903-19 – Nowak), Katowicach (1919-1923 – Voss).

Kościół i szkoła ewangelicka w pierwszych latach po wybudowaniu

W ten sposób zakończył się pierwszy etap rozwoju parafii. Zbiega się on ze śmiercią 24 listopada 1875 roku pierwszego proboszcza parafii, który przez 21 lat intensywnie pracował nad konsolidacją parafii, obsługując dodatkowo do 1871 roku również parafię w Mysłowicach.

Wielkie zasługi zarówno w powstawaniu parafii jak i młodego miasta Katowice mieli: Hubert Tiele-Winckler, Friedrich Wilhelm Grundmann, dr Richard Holtze. Saksończyk Friedrich Wilhelm Grundmann, zarządzający dobrami Wincklera, był inicjatorem przemian, które doprowadziły do przekształcenia wsi Katowice w nowoczesne i prężne miasto. Willa Grundmanna, na rogu dzisiejszych ulic Warszawskiej i Bankowej, była najbardziej okazałą rezydencją w Katowicach. Dr Richard Holtze, pochodzący z ziemi raciborskiej, osiadł w Katowicach w 1851 r. Zostając zięciem Grundmanna stał się również rzecznikiem utworzenia z Katowic wielkiego miasta. Był autorem pierwszej historii Katowic. Mieszkańcy miasta uczcili pamięć Holtzego wznosząc mu pomnik przed budynkiem łaźni miejskiej przy ul. Mickiewicza. Na starym, nie istniejącym już cmentarzu ewangelickim przy ul. Damrota znajdował się na grobie dra Holtze następujący napis: „Założycielowi i największemu obywatelowi radcy doktorowi Ryszardowi Holtze (ur.9.02.1824 – zm.27.01.1891) – wdzięczne miasto Katowice”. Dzięki staraniom tych dwóch zasłużonych ludzi nadano Katowicom prawa miejskie. W dowód wdzięczności za te dokonania miasto nadało najpiękniejszym ulicom Katowic nazwy dra Holtze i Grundmanna (obecnie ulica Powstańców i ulica 3 Maja). Nazwy tych ulic zostały przemianowane w okresie międzywojennym. Również wielkie zasługi dla rozwoju miasta i parafii miał , pochowany na cmentarzu przy ul. Damrota, pierwszy pastor ks. Christian Clausnitzer, o którym historycy napisali, że „należał do znanych Górnoślązaków i przez wszystkich szanowanych osobistości”.

Rozbudowa kościoła w latach 1887-1889 i 1899-1902

pierwsza rozbudowa

Kościół po pierwszej rozbudowie w 1889 r.

 

Z rozwojem miasta wzrosła także liczba ewangelików. Jeśli w roku powstania parafii ewangelików było 468, to w 1856 było 1247, zaś w roku 1883 – 3.475. Nowo wybudowany kościół, mimo zwiększonej ilości nabożeństw, okazał się za mały. Postanowiono więc go rozbudować. Dzieła tego podjął się już następny duchowny w tej parafii ks. Franz Kralik pochodzący z Moraw (1837-1903, w Katowicach od 1876), który został wybrany proboszczem spośród 17 kandydatów. W 1887 roku rozpoczęto przebudowę kościoła przedłużając nawę o połowę /15m./, dobudowując dwie wieżyczki od strony wejścia i powiększając organy. Liczba miejsc siedzących wzrosła z 304 do 582. Przedsięwzięcie zakończono po dwóch latach.

Wystarczyło to jednak na bardzo krótki okres. Gdy w 1898 roku liczb parafian wzrosła do 10 tysięcy, postanowiono jeszcze raz powiększyć kościół. Przebudowa ta przeprowadzona była w latach 1899-1902. Stan kościoła po tej przebudowie zachował się do dnia dzisiejszego. Dobudowano wówczas dwa skrzydła boczne, transept, zakrystię, wewnątrz zbudowano galerie (pawłacze), a przy organach miejsce dla chóru. Witraże w prezbiterium, założone w drugiej połowie XIX wieku przez firmę Reuter i Reichhart z Kolonii, ufundowała rodzina Wincklerów, zaś witraże boczne z 1901 roku, założone przez firmę Müllera z Quedlinburga po drugiej przebudowie kościoła, zostały ufundowane przez rodzinę Zimmermanów.

pierwsza rozbudowa

Kościół po drugiej rozbudowie w 1902 r

Szczególną wartość przedstawia 5 witraży w prezbiterium, przedstawiających sceny biblijne zarówno z Nowego jak i Starego Testamentu. Każdy witraż podzielony jest na 4 zróżnicowane tematycznie i kompozycyjnie strefy: 1 strefa – symbolika na podłuczu, 2 strefa – scena z Nowego Testamentu, 3 strefa – scena ze Starego Testamentu, 4 strefa – heraldyka z herbami fundatorów. Kościół Zmartwychwstania Pańskiego jest więc również bardzo interesujący pod względem wartości artystycznych związanych z ideami artystycznymi protestantyzmu. Choć nieraz mylnie przyjmuje się, że ruch reformacyjny był z istoty swej niechętny sztukom plastycznym, to jednak w odniesieniu do sztuki reformacyjnej związanej z luteranizmem, właśnie na Górnym Śląsku przyjmuje się tezę, że twórczość plastyczna powinna być odczytywana jako trzecie, oprócz Biblii i kazania, źródło poznania Ewangelii. Przykładem takiego ujęcia sztuk plastycznych są właśnie witraże w prezbiterium kościoła. Obserwując je można dostrzec w nich podobieństwo do dzieł najlepszych twórców tej specjalności w XIX wieku. Podobieństwa w układzie kompozycyjnym poszczególnych fragmentów znajdujemy w witrażach Aleksandra Linnenanna (1839-1902) w kościele św. Albana w Diedorfie. Szczegóły rozwiązań bordiury czy ornamentów przywodzą na myśl witraże Ernesta Gilmeistera (1817-1887) pochodzące z kościoła ewangelickiego św.Mikołaja w Schwerinie. Trzeba też pamiętać, że katowickie witraże powstały w Kolonii w czasie, kiedy kończono budowę reprezentacyjnej katedry, co siłą rzeczy skupiło w Kolonii najwybitniejszych artystów tamtej epoki. Nie tylko to jednak powoduje, że witraże te są ciekawym zabytkiem. Zawierają one same w sobie jedną z najważniejszych idei przedstawieniowych wypracowanych przez Reformację. Mają one bowiem postać tzw. Tablic Prawa i Łaski. Przekaz tekstu biblijnego, najważniejszego dla ewangelicyzmu, ujmowano w dwóch częściach – starotestamentowej – według Prawa (sub lege) oraz nowotestamentowej (sub gratia). I tak sceny Nowego Testamentu zestawiano na zasadzie paraleli ideowej z wydarzeniami Starego Testamentu. Przewodnie motywy pięciu katowickich witraży, przedstawiające sceny narodzin Jezusa, ukrzyżowania, zmartwychwstania, wniebowstąpienia i zesłania Ducha Świętego połączono w następnej strefie ze scenami starotestamentowymi (wypędzenie z raju, wąż miedziany na drzewcu, będący zapowiedzią zwycięstwa Ukrzyżowanego, Jonasz, który po trzech dniach powrócił do życia jak i zmartwychwstały Chrystus, Eliasz wstępujący do nieba na ognistym rydwanie, Mojżesz otrzymujący od Boga dekalog).Oprócz witraży bardzo cennym zabytkiem jest zachowana w stanie pierwotnym ambona, obłożona płaskorzeźbami Chrystusa i 4 ewangelistów oraz symbole postaci ewangelistów (byk, człowiek, orzeł, lew) w łukach transeptów bocznych. Obecne malowanie kościoła przeprowadzone w 1997 roku przez firmę „Conres” z Katowic nawiązuje do malowania kościoła z roku 1901, które było przeprowadzone przez firmę malarską Brooe z Katowic według projektu firmy Hemming i Witte z Düsseldorfu. Brązowy drewniany sufit przyozdobiony jest motywami liturgicznymi, kiściami winogron i kłosów zboża. W miejscu złączenia stropu ze ścianami wzdłuż wszystkich naw rozciąga się fryz z motywem lilii.

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego posiada piękne 41 głosowe organy firmy W. Sauer opus 1240. Pierwotne 15 głosowe organy firmy Volkmanna powstały w 1865 roku i były przebudowane w 1902 roku, kiedy to wzbogacono organy o 7 głosów. Obecne organy pochodzą z roku 1922 i były remontowane w 1986 roku przez firmę J. Szczerbaniaka.

Kościół posiada obecnie w wieży trzy dzwony o wadze 1286 kg, 640 kg, 375,5 kg. Na największym dzwonie, nastrojonym w tonacji „es” umieszczony jest napis: „O, ziemio, ziemio, ziemio, słuchaj głosu swego Pana” (Jr 22,29), na średnim, nastrojonym w tonacji „g” jest napis: „Pojednajcie się z Bogiem” (2 Kor 5,20), na najmniejszym, nastrojonym w tonacji „b” widnieje napis: „Przyjdźcie, bo już wszystko gotowe” (Łk 14,17). Dzwony te wykonane przez firmę Ullrich kosztowały 6956 marek i zostały poświęcone 23 września 1901 roku. Zainstalowano wtedy także oświetlenie w formie bocznych

Parafia na przełomie XIX w. i XX w.

Intensywny rozwój parafii zaznaczył się również wybudowaniem w latach 1899-1900 domu starców przy ulicy Damrota oraz w 1908 dużego domu parafialnego przy ul. Bankowej, posiadającego kilka sal wykładowych, mieszkania dla księży i pracowników kościelnych. W latach 1903-1905 przy ul. Jagiellońskiej 17 powstał parafialny dom „Hospic” przygotowujący m.in. na stacjonarnych seminariach pracowników misyjnych dla południowo – wschodniej Europy. Pomyślano również o założeniu w 1884 roku nowego dużego cmentarza pomiędzy ulicami Damrota i Francuską, ponieważ dotychczasowy cmentarz ewangelicki ofiarowany przez W. Grundmanna w 1856 roku o pow. 300 m kw. i powiększony w 1877 roku o 8 arów, był już za mały. W tym okresie intensywnego rozwoju parafii zaczęły powstawać w Katowicach również nowe i prężne stowarzyszenia ewangelickie, którym patronował Ks. F. Kralik. Najstarszym stowarzyszeniem była filia Fundacji Gustawa Adolfa powstała w Katowicach w 1857 roku, której celem było, podobnie jak i dzisiaj, budowanie nowych obiektów sakralnych i remonty istniejących. W 1887 roku powstało Ewangelickie Stowarzyszenie Mężczyzn i Młodzieńców, popierające „kształtowanie umysłów i serc” poprzez działanie kulturalno – oświatowe . W 1891 roku utworzono Ewangelickie Stowarzyszenie Niewiast i Panien, którego celem była działalność charytatywna, tj. opieka nad ubogimi, niepełnosprawnymi, sędziwymi i dziećmi. Efektem tej działalności była zorganizowana opieka nad cierpiącymi, podjęta przez 2 diakonise oraz przytułek dla nieuleczalnie chorych. W 1899 roku powstała jeszcze jedna organizacja kobieca Ewangelickie Stowarzyszenie Panien „Marta”.

Parafia w pierwszym dwudziestoleciu XX w. 1904 -1922.

pierwsza rozbudowa

Ks. dr Hermann Voss (1872-1938)

 

Kilka dni po obchodach 15-lecia ofiarnej i błogosławionej pracy w parafii, zmarł 31 lipca 1903 roku Ks. F.Kralik. Jego następcą został od stycznia 1904 roku Ks. dr Herman Voss (1872-1938). Ks.H.Voss był dobrym duszpasterzem, świetnym organizatorem i gospodarzem parafii. W latach 1919-1923 był superintendentem diecezji, a od 1923 Prezydentem Ewangelickiego Kościoła Unijnego na Polskim Górnym Śląsku. Ze względu na wielkość parafii od 1890 roku, a więc już za czasów Ks. F. Kralika, parafii był przydzielony wikariusz, zaś od momentu przyjścia Ks.Vossa, który jako pierwszy proboszcz w tej parafii nie znał języka polskiego, utworzono w 1904 roku stanowisko drugiego proboszcza, na które powołano Ks. W. Vogta z Tarnowskich Gór. W 1908 roku przyjęto trzeciego duchownego. Innymi duchownymi, którzy w tej parafii pracowali, byli następujący księża: Schiller, Kiehr, Hausler, Wagner, Schneider. Po zwiększeniu obsady duchownych, parafię podzielono na trzy rejony: pierwszy – centrum miasta Dąb, Załęże, obszar dworski, Wełnowiec; drugi – Bogucice, Zawodzie, Karbowa; trzeci – południowa część miasta od linii kolejowej wraz z Brynowem i częścią Załęża. Podział zagwarantował lepszą opiekę duszpasterską. W ostatnich latach przed wybuchem I wojny światowej liczba parafian doszła do 16 tys. wiernych. Myślano nawet o budowie drugiego kościoła. Parafia prowadziła w kilku dzielnicach powszechne szkoły wyznaniowe. Ks.Voss popierał także działalność towarzystw ewangelickich już istniejących, jak i zachęcał do powstawania nowych. I tak w październiku 1907 roku powstała filia Towarzystwa Ewangelickiej Konfederacji (Der Zweigverein des Ewangelischen Bundes) oraz również w 1907 roku powstało Ewangelickie Stowarzyszenie Robotnicze. W 1908 roku, z okazji 50-lecia poświęcenia kościoła, Ks. Voss przygotował obszerną historię parafii pt.: „Aus der Geschichte der evangelischen Gemeinde Kattowitz” (Z historii ewangelickiej parafii w Katowicach). Był to okres najintensywniejszego rozwoju parafii. Wielu zasłużonych ewangelików wniosło poważny wkład w rozwój miasta, dając dowód, że rozkwit Górnego Śląska był również w dużym stopniu zasługą ewangelików. Cmentarz ewangelicki przy ul. Francuskiej z wieloma nagrobkami wybitnych przedstawicieli miasta Katowic jest tego dobitnym potwierdzeniem. Spoczywają na nim m.in. zasłużeni ojcowie miasta Zimmermann, Brieger, Scholz, Wagner, profesorowie Wyższej Szkoły Muzycznej Artur Brandenburg, Zygmunt Szeller, Wojciech Smykowski, literaci Edward Kozikowski, Wilhelm Szewczyk, historyk Kazimierz Popiołek, nestor polskiego lotnictwa Michał Scipio del Campo, hrabina Małgorzata Potocka znani przemysłowcy Carl Mauwe, rodzina Knoblochów fundatorów kaplicy cmentarnej, dr Karte, rodzina Siwinna.

Okres międzywojenny

Wskutek wojny (1914-18) oraz podziału Śląska w 1922 roku, znaczna część ewangelików z Katowic wyprowadziła się poza granice Polski, tak że szeregi parafian stopniały do 6 tys. Po pierwszej wojnie światowej nastąpiły na Górnym Śląsku znaczące zmiany polityczne. Wschodnia część Górnego Śląska znalazła się w granicach odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej. W Polsce znalazły się również Katowice i one stały się stolicą Województwa Śląskiego, dysponującego daleko posuniętą autonomią. Wzrósł więc jeszcze bardziej prestiż miasta. Dotyczyło to również życia kościelnego.

Na mocy Konwencji Genewskiej, która przez 15 lat zapewniała specjalne traktowanie mniejszości narodowych, utworzono decyzją specjalnego Synodu w Pszczynie w 1923 roku Ewangelicki Kościół Unijny na Polskim Górnym Śląsku. Był to samodzielny kościół wyodrębniony z dotychczasowego Pruskiego Kościoła Unijnego z siedzibą władz w Katowicach. Synod diecezjalny stał się synodem krajowym z upoważnieniami synodu generalnego i prowincjonalnego, zaś pięcioosobowe prezydium otrzymało nazwę Naczelnej Rady i upoważnienia Konsystorza wrocławskiego oraz Naczelnej Rady Kościelnej w Berlinie. Upoważnienia generalnego superintendenta otrzymał dotychczasowy superintendent Ks. H. Voss z tytułem Prezydenta Krajowej Rady Ewangelicko – Unijnego Kościoła na Polskim Górnym Śląsku z siedzibą w Katowicach. Katowice stały się więc na 16 lat siedzibą władz zwierzchnich ewangelickiego Kościoła, do którego należało 16 parafii z dotychczasowej diecezji pszczyńskiej i 8 z dotychczasowej diecezji gliwickiej – łącznie do tego kościoła należało 40 tys. wiernych. W tym czasie parafia stała się nie tylko znaczącym ośrodkiem religijnym, ale i kulturalnym. Dominowała, zgodnie z tradycją luterańską, muzyka, czemu sprzyjało wybudowanie w 1922 roku wysokiej klasy organów przez znaną firmę Sauer z Frankfurtu. Ponadto od 1919 roku w Katowicach zamieszkiwał wybitny muzyk, kompozytor, a równocześnie organista kościoła Zmartwychwstania Pańskiego – Fritz Lubrich (1888-1971).

lubrich

Fritz Lubrich (1888-1971), muzyk – organista, kompozytor i pedagog, w latach 1922-1945 związany z katowicką parafią ewangelicką

Dzięki jego aktywności w środowisku muzycznym Katowic doszło do wielu ciekawych premier muzycznych, wykraczających daleko poza ramy parafii. Wraz ze zbliżającym się terminem wygaśnięcia Konwencji Genewskiej, przyznającej mniejszości niemieckiej przywileje, zaczęły się nasilać napięcia narodowe wśród ewangelików. Oprócz znacznej liczby ewangelików pochodzenia niemieckiego zawsze w parafii katowickiej byli i Polacy. Liczba ewangelików pochodzenia polskiego zwiększyła się do 2 tysięcy w latach trzydziestych, kiedy to do Katowic, stolicy Województwa Śląskiego, przybyli obejmując wiele funkcji administracyjnych i technicznych, ewangelicy ze Śląska Cieszyńskiego lub z innych terenów Polski. Zwłaszcza ewangelicy cieszyńscy rozbudzeni patriotycznie, stanowili społeczność o zdecydowanych narodowych dążeniach, pragnącą polskiego oblicza swojego kościoła. Władze ówczesnego Kościoła pod kierunkiem Ks.Vossa nie chciały tych ewangelików wprowadzić do swego Kościoła. Doszło nawet do tego, że na Synodzie w Pszczynie w 1930 roku przyjęto ustawę zakazującą przyjmowania na członków Kościoła Unijnego ewangelików augsburskiego (luterańskiego) wyznania, zasłaniając się rzekomymi różnicami doktrynalnymi, których w rzeczywistości być nie mogło, gdyż parafia katowicka w ramach kościoła unijnego była zawsze parafią luterańską. Ustawa ta została więc zawieszona przez wojewodę Grażyńskiego w 1934 roku i po pertraktacjach między Krajową Radą Kościelną w Katowicach a Towarzystwem Polaków Ewangelików, Synod Krajowy w 1935 roku wniósł do ustawy z 1930 roku poprawki i upoważnił Krajową Radę do wprowadzenia nowych regulacji prawnych. Funkcjonowanie przez pewien czas tej ustawy rozpoczęło okres politycznej walki w Kościele. Walka ta, w której trudno określić winnych, nie przyniosła nikomu chluby. Obydwie strony cechował nacjonalizm. Postawy te można w części zrozumieć i choć trochę usprawiedliwić w kontekście zbliżającej się wojny. Strona niemiecka broniła swych racji na wschodzie poprzez struktury kościelne mocno już wtedy związane z rządzącą partią. Nawet po usunięciu księży niemieckich z parafii, część z nich dalej zamieszkiwała na Górnym Śląsku, oczekując zmiany politycznej. Strona polska wykorzystywała zaś w tej walce sprzyjającą jej administrację państwową. Działała jednak w obrębie państwa polskiego i trudno się dziwić, że pragnęła zabezpieczyć swój interes narodowy. Nie mogła też zrozumieć, dlaczego na terytorium Polski Kościół ogranicza prawo Polaków.

ewang.jpg

Ewangelik Górnośląski

W tej sytuacji funkcję reprezentowania interesów ewangelików – Polaków przejęło Towarzystwo Polaków Ewangelików, działające tutaj od 1923 roku. Na prośbę związku, Ks. Biskup Juliusz Bursche, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie, przekazał na Śląsk pierwszego polskiego duchownego Ks. Alfreda Figaszewskiego, który rozpoczął pracę w Katowicach jako nauczyciel religii w szkołach podstawowych i średnich. Za sprawą Ks. A. Figaszewskiego w grudniu 1932 roku ukazał się pierwszy numer dwutygodnika „Ewangelik Górnośląski”, który był organem towarzystwa. W późniejszych latach pracę redakcyjną prowadzili Ks. Jerzy Kahane i Ks. Ryszard Danielczyk.W latach trzydziestych na Górnym Śląsku rozpoczęło pracę 9 księży Polaków, prowadzących głównie katechezę w szkołach. Pieczę nad działalnością tych księży i samego towarzystwa sprawował do 1932 roku Ks. Karol Kulisz z Cieszyna, a w latach 1932-1939 – Ks. Jerzy Tyc z Sosnowca. Niechęć Kościoła Unijnego do nowo przybyłych zwiększała się proporcjonalnie do pozytywnych skutków działalności polskich duchownych. Towarzystwo Ewangelików Polaków działało w Katowicach bardzo intensywnie. Utworzyło sekcje Stowarzyszenia Pań, Młodzieży Polsko – Ewangelickiej i Młodzieży Szkolnej. Organizowało chóry, roztaczało opiekę nad chorymi i starcami, urządzało kolonie letnie dla dzieci i młodzieży. Przybyłe do Katowic diakonise rozwinęły działalność charytatywną. Towarzystwo uruchomiło przedszkole przy ul. Francuskiej 27, wydawało różne publikacje jak np. kalendarz „Przyjaciel Domu”. W 1934 roku młodzież katowicka gościła przedstawicieli młodzieży ewangelickiej z całej Polski. Powołano wówczas „Związek Towarzystw Rzeczypospolitej” z siedzibą w Katowicach. Wielkim wydarzeniem był 3 Ogólnopolski Zjazd Polskiej Młodzieży Ewangelickiej w dniach 2-3 maja 1937 roku, na który przybyli dostojnicy kościelni i państwowi.

michejda.jpg

Władysław Michejda (1906-1943)

W przededniu wygaśnięcia Konwencji Genewskiej większość ewangelików Polaków weszła do Kościoła Unijnego, korzystając z poprawionej ustawy Synodu z 1936 roku. Po wygaśnięciu Konwencji Genewskiej i niemożności ugodowego załatwienia problemu równouprawnienia przedstawicieli dwóch grup narodowościowych we władzach Kościoła, Sejm Śląski 15 lipca 1937 roku wydał ustawę o Tymczasowej Organizacji Kościoła Ewangelickiego na Górnym Śląsku. W myśl tej ustawy rozwiązano Krajową Radę Kościelną i usunięto nielojalnych względem polskich władz niemieckich duchownych, w tym i z parafii katowickiej. Powstała Tymczasowa Rada Kościelna, w skład której wchodził Prezydent i 6 członków. Prezydentem Tymczasowej Rady Kościelnej mianowano mecenasa dra Władysława Michejdę, który przejął wszystkie obowiązki Ks. H. Vossa.Wówczas administratorami parafii w Katowicach zostali: Ks. Ryszard Danielczyk (1904-1943) dla polskojęzycznej części parafii oraz Ks. Hans Hartfinger dla części niemieckojęzycznej. Gdy wybuchła wojna, parafię włączono do niemieckich struktur organizacyjnych, a jej administratorem został Ks. dr Alfred Bolek.

W czasie zajmowania Katowic przez Niemców we wrześniu 1939 roku kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego ze swą wysoką wieżą był jednym z znaczących punktów zbrojnego oporu przeciwko okupantowi. Śladem tamtych walk jest przestrzelony z moździerza mały dzwon w wieży kościoła.

Czasy najnowsze

hlawiczka.jpg

Ks. Adam Hławiczka (1908-1995)

 

Po drugiej wojnie światowej parafia katowicka, podobnie jak wszystkie parafie na Górnym Śl. , została włączona do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z Konsystorzem w Warszawie. Na skutek działań wojennych parafia zmalała do około 1600 członków. Pierwsze nabożeństwa odprawiali ks. Karol Klus i ks. Edward Dietz. W kwietniu 1945 roku parafię przejął jako administrator Ks. Adam Hławiczka, który później jako proboszcz służył parafii do 1978 roku. W 1945 roku parafię spotkał wielki cios. Zarządzeniem pełniącego obowiązki wojewody Jerzego Zientka, a później wojewody śląsko – dąbrowskiego gen. Aleksandra Zawadzkiego przekazano kościół ewangelicki do użytku rzymskokatolickiej kurii, która przeznaczyła ten kościół na kościół szkolny pod wezwaniem Andrzeja Boboli. Sytuacja parafii stała się dramatyczna. Duży dom parafialny przy ulicy Bankowej został również parafii odebrany i przekazany najpierw Państwowym Zakładom Wydawniczym, a później przejął go Komitet Miejski PZPR. Nawet parter plebanii było trzeba oddać do listopada 1946 roku Państwowym Zakładom Wydawniczym. Pozostała dużej przecież parafii jedynie salka konfirmacyjna na niespełna 100 miejsc. Sprawa odzyskania kościoła stała się problemem najważniejszym. Po interwencjach strony ewangelickiej, władze wojewódzkie zarządziły wprawdzie natychmiastowy zwrot kościoła, kuria jednak odwołała się do Ministerstwa Administracji Publicznej. Władze centralne zwołały w maju 1947 roku konferencję z udziałem obydwóch stron i doszło do ugody, na ciężkich jednakże dla ewangelików warunkach, które było trzeba niestety przyjąć, aby zyskać cokolwiek. Strona katolicka zgodziła się oddać kościół w Katowicach, jeśli w zamian zatrzyma ewangelickie kościoły w Hołdunowie, Siemianowicach, i jeden z kościołów w Chorzowie. Na pocieszenie można jedynie powiedzieć, że ostatecznie kościół w Chorzowie został w naszych rękach, w Hołdunowie w latach 60. kościół musiano rozebrać z powodów szkód górniczych i ewangelicy mają tam nowy, piękny kościół. Sprawa kościoła w Siemianowicach została w Roku Jubileuszowym ostatecznie rozwiązana dzięki decyzji arcybiskupa Damiana Zimonia, Metropolity Katowickiego, który zwrócił w styczniu 2000 roku kościół w Siemianowicach prawowiernym właścicielom.Kościół w Katowicach odzyskano 28 czerwca 1947 roku, ale wnętrze przedstawiało smutny obraz. Wymagało generalnego odświeżenia, zbudowania nowego ołtarza, uzupełnienia oświetlenia. Zniszczono bowiem bardzo gustowne, dostosowane do wnętrza, żyrandole boczne oraz pierwotne malowanie kościoła. Późniejsze malowanie jak również wstawienie dużego żyrandola zasłaniającego nawę główną oraz dużego, pięknego ołtarza, zasłaniającego witraże, nie nawiązywały do pierwotnego, harmonijnego wystroju kościoła. Pierwsze po dwóch latach nabożeństwo w kościele połączone było z konfirmacją. Niedługo potem, we wrześniu 1947 roku odsłonięto tablicę pamiątkową dla uczczenia pamięci księży i polskich działaczy kościelnych z terenu Śląska, poległych w czasie wojny. Poświęcenia tablicy dokonał Ks. biskup prof. Jan Szeruda, a przy organach zasiadł późniejszy rektor Katowickiej Wyższej Szkoły Muzycznej – doc. Jan Gawlas (1901-65), znany kompozytor i organista.

Pierwszą poważniejszą inwestycją, na jaką mogła sobie pozwolić parafia, było wybudowanie w 1949 roku nowego ołtarza, według projektu artysty rzeźbiarza Artura Cieńciały (1914-85), przedstawiającego sceny zmartwychwstania pańskiego. W 1951 roku odmalowano całkowicie wnętrze oraz przerobiono oświetlenie, zawieszając duży nowy żyrandol. W 1955 roku przeprowadzono kapitalny remont środkowej części organów. Życie religijne odmierzane rytmem niedzielnych i świątecznych nabożeństw, szkółek niedzielnych, lekcji religii, konfirmacji, prób chóru i pomocy charytatywnej, toczyło się ustabilizowanym torem. Do tej stabilizacji przyczynił się niewątpliwie fakt długoletniego pasterzowania w tej parafii Ks. Adama Hławiczki (1908 – 1995). Ks. A. Hławiczka pochodził ze znanego rodu muzyków cieszyńskich. Sam był znanym muzykiem – organistą, autorem „Choralnika” oraz innych wydawnictw muzycznych.

neuman.jpg

Ks. Ryszard Neuman (1929-1992)

Od 1979 roku do 1992 roku proboszczem parafii był, pochodzący z Torunia, Ks. Ryszard Neuman (1929-1992). W tym okresie przeprowadzono kapitalny remont organów, dokonano remontu witraży i dachu kościoła. W okresie stanu wojennego parafia prowadziła wiele akcji charytatywnych, które pomagały parafianom i społeczeństwu w trudnym okresie kryzysu.Od stycznia 1993 roku proboszczem parafii jest Ks. Tadeusz Szurman (ur. 1954), poprzednio proboszcz w Świętochłowicach, od 1991 radca diecezjalny, a od 1998 roku prezes Synodu Kościoła. W powojennym okresie kuratorami parafii byli:

  • w latach 1948-76 – Ferdynand Fukała (1899-1976) – pochodził z Zaolzia, pracował w kolejnictwie, a po wojnie w przemyśle metalowym, przewodniczył kołu Polskiej Młodzieży Ewangelickiej przed wojną, w latach 1958-72 był radcą konsystorza
  • w latach 1976 – 84 – Paweł Brzezina (1904 – 1995), ekonomista
  • w latach 1984 – 88 – Hubert Macha (1935-1988), wieloletni pracownik i dyrektor górniczy
  • w latach 1988 – 93 – Henryk Krzywoń (1947), inż. przemysłu drzewnego

Od 1993 roku kuratorem parafii jest inż. Andrzej Jonszta.Chór parafialny posiada prawie stuletnią historię. Z chórem współpracowało 16 dyrygentów m.in.: Ernst Greulich w latach 1904 – 1919, Fritz Lubrich w latach 1919 – 1934, Jan Rykała w latach 1927 – 1938, Jan Gawlas w latach 1928 – 1932 – późniejszy rektor Akademii Muzycznej w Katowicach, Karol Stryja w latach 1938/39 oraz 1946 – 1949, profesor Akademii Muzycznej, wieloletni dyrygent i dyrektor Filharmonii Śląskiej w Katowicach, ks. Adam Hławiczka w latach 1948 – 1981. Od 1981 roku chór prowadzi Mirosław Bliwert (1927) absolwent Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach, czynny organista, pedagog i kompozytor, od 1987 roku członek Synodu Kościoła. Od 1995 roku asystentką dyrygenta jest Aleksandra Bobrzyk – absolwentka Akademii Muzycznej w Katowicach. Chór koncertował za granicą a w 1996 roku wydał kasetę „Pieśń dziękczynna”. Od 1997 nosi nazwę „Largo Cantabile”.

Od 1987 roku w parafii działa Polskie Towarzystwo Ewangelickie. Towarzystwo to oprócz regularnych odczytów i spotkań organizuje cykliczne koncerty w kościele, nad którymi artystyczną pieczę sprawował doc. Ryszard Gabryś (ur.1942r.), kompozytor i pedagog Akademii Muzycznej w Katowicach i Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. W koncertach skupiających melomanów z całego miasta uczestniczą najwybitniejsi soliści i zespoły. W ostatnich latach w ewangelickim kościele m.in. wykonano takie wielkie dzieła jak: „Pasja św. Jana” J. S. Bacha, Requem i Mszę Koronacyjną – Mozarta, kantaty J. S. Bacha. W 1996 roku parafia powołała do życia Wydawnictwo „Głos życia”, które wydało m.in. rozważania biblijne wygłaszane w Radiu Katowice pt.: „Głos życia”, księgę pamiątkową „W służbie Chrystusa i Kościoła”, książkę „Luteranie na Śląsku Cieszyńskim”, „Matka Ewa”.

Od 1997 roku Polskie Towarzystwo Ewangelickie w Katowicach wydaje kwartalnik społeczno – kulturalny „Myśl Protestancka”.

bankowa.jpg

Dom parafialny

W latach 1995-1996 parafia na mocy decyzji Komisji Regulacyjnej odzyskała dawny dom parafialny „Hospic” przy ul. Jagiellońskiej 17 oraz dom parafialny przy ul. Bankowej 8. W czasie remontu plebanii w 1993 roku odkryto w piwnicy plebanii starodruki, a wśród nich jeden z najcenniejszych zabytków piśmiennictwa polskiego Biblię Radziwiłłowską zwaną Biblią Brzeską z 1564 roku. Biblia ta została poddana gruntownej renowacji i stanowi cenny zabytek wielowiekowej obecności polskiego ewangelicyzmu na Śląsku. W parafii funkcjonuje Koło Pań, grupy młodzieżowe, studenckie, odbywają się studia biblijne, chór, lekcje religii dla wszystkich klas. W ostatnim czasie przystosowano piwnice i strych plebanii na pomieszczenia służące intensyfikacji życia religijnego i towarzyskiego w parafii. W okresie letnim parafia prowadzi akcję otwartego kościoła.W 1997 roku dokonano zewnętrznej iluminacji bryły kościoła. W latach 1997 – 2000 parafia przeprowadziła kompleksowe prace po remontowe polegające na przywróceniu pierwotnego malowania wewnętrznego Kościoła oraz remoncie i czyszczeniu zewnętrznej fasady kościoła. Dziękczynne nabożeństwo z okazji ukończenia tego dzieła odbyło się 22.10.2000 roku i połączone było z centralnymi obchodami Roku Jubileuszowego w Diecezji Katowickiej z udziałem wiernych całej diecezji, oraz najwyższych władz państwowych i samorządowych. Otwarto w 2000 r. stałą ekspozycję poświęconą historii parafii ewangelickiej w Katowicach w lewym transepcie koscioła. W roku 2005 wprowadzono nowe gazowe ogrzewanie do kościoła. W latach 2005 – 2006 został dokonany kapitalny remont plebanii. W 150 rocznicę wmurowania kamienia węgielnego parafię odwiedzili potomkowie rodziny Tiele-Wincklerów, fundatorów naszego Kościoła. Parafia liczy obecnie ponad 900 członków. Parafia katowicka stanowiła przykład właściwego współżycia ekumenicznego. Kilka razy do roku odbywają się nabożeństwa Kościoła Ewangelicko – Reformowanego. Z gościnności parafii luterańskiej korzystali także Metodyści i Baptyści aż do czasu wybudowania swoich własnych ośrodków kościelnych oraz Kościół Polsko – Katolicki. Bywało więc, że tej samej niedzieli na terenie kościoła i plebanii przy ul. Warszawskiej odbywały się nabożeństwa aż 4 wyznań. Kościół ewangelicki Zmartwychwstania Pańskiego jest dzisiaj, ze względu na jakość wykonania, styl i zawartość ideową, uważany za jeden z najcenniejszych zabytków architektonicznych Katowic.

Wspominając przeszłość parafii i tych wszystkich przodków, którzy dbali o tę parafię, czyniąc to na chwałę Bogu i ku pożytkowi potomnych, pragniemy, aby i w przyszłości spoczywało na parafii Boże Błogosławieństwo i nigdy nie zgasł żar miłości ewangelików do Chrystusa, parafii i Kościoła.

Historia parafii w gwarze śląskiej

Trza sie wzionć do kupy i trocha Wom ło historyji wsi Katowice połosprawiać.

Bracia Boguccy co ta wieś naszo zakładali i tyn znony Wom kuźnik Walenty Roździeń, to byli wanieliki i inkszych wanielikow do tej wsi za sobom pociongli. To tysz nie ma sie co dziwać, iże piyrszy kościoł we Katowicach nie boł katolicki, ino wanielicki. Wiecie przeca co ludzie downij byli dużo barzy wierzonce i do kościoła łazieli co by sie porzykać i naprowda z ponbóczkiem pogodać, a nie jak to tera baby łażom do kościoła nowy mantel pokazować abo mode dziołchy na chwolba nowym hutym.Wele jednyj z najstorszych hut, huty Marta żyło już we Katowicach we roku 1840 aże 238 wanielikow. Wyprosiyli łoni salka we staryj hali, pomalowali, zrychtowali i jusz na wilijo 1854 roku boło poświyncynie tyj kapliczki. Przyszło tyla ludziskow co ta mało salka chnet nie pukła i musieli we drzwiyrzach na durchzugu stoć. Ale ludziska w tamtych rokach byli barzi łofiarne i jusz na jedyn roczek nazbiyrali kupa piyndzy na kościoł. Bogato wanielicko rodzina Thiele-Winckler łodstompioła za darmo plac we postrzodku wsi i tak na polach pobudowali w rokach 1856 – 1858 piyrszy murowany kościoł. Wele tego nowego kościoła ludziska zaczynali swoje domki stowiać, a bogocze takie jak Grundmann, Thiele-Wicler, budowniczy Hasse, doktór Holtze i inksi, fajniste wille, co je tera na nowo rychtujom. Coby ich bajtle mieli sie kaj uczyć, pobudowali wielgo szkoła murowano co dzisiok wele ulicy Szkolnej stoi. Tyn piyrszy wanielicki kościoł dwa razy powiynkszali. Roz we roku 1889, co go ło 15 metrow wydużyli, a drugi roz w rokach 1899-1902 i taki do dzisiok zaroski tu na przodku ulicy Warszawskiej stoi. Blank wele kościoła pobudowali we 1874 roku plebanio do ksienżulkow. Ło tyj plebanji to niedawno, bo we 1994 roku wszystkie cajtongi we Katowicach pisali. Bezma robieli tam nowe ksienżulki wielgie porzondki i naszli zamurowany we piwnicach skarb, staro biblijo. Ta biblijo, to unikatowo Biblija Radziwiłłowsko ze 1563 roku. Takich biblijy je we cołkiej Polsce ino koło 30 sztuków. Znizczono boła fest, pra? Parafijo sie jednak postarała, piyondze na renowacjyjo sie znodły i dzisiok je jak nowo, abo i fajniejszo.

To żech Wom ino chciała tak na boku połosprawiać, bo może żeście ło tym co znodli, jeszcze nie słyszeli. Do tego kościoła należało jusz w rokach 1883 aże 3475 dusz. Wanielikow przybywało, piyndzy tysz i tak postawiyli jeszcze w rokach 1899 – 1900 dom do starzyków a we roku 1908 wielgi dom parofialny. Łoba te domy fo dzisiok stojom. We domu starcow wele ulicy Damrota tera ludzi leczom, a we domu parafialnym, co na ulicy Bankowej je, teraz sztudynty ze uniwersytetu sie prawa uczom.

Cmyntorz tysz fajny pozakłodali, ale ło tym Wom kejsik łosobno połosprawiom.

Kożdymu, wto tam jeszcze nie boł, radza sie tyn kościoł łod strzodka połoglondać, bo je naprowda piykny, mo łokna witrażowe ze połowy XIX wieku, drzewiane galeryje i ołtorz. Łorgany mo jak żodym inkszy we Katowicach. Może sie tysz na jaki koncert wybierecie?

Godom Wom, iże wiela nowego sie tera wele tego kościoła robi, choć parafianow łostało sie kole 900 dusz. Na gware śląską tłumaczyła